จังหวัดนครสวรรค์เดิมเรียกว่า
"เมืองพระบาง" สันนิษฐานว่า ตั้งขึ้นในสมัยสุโขทัยโดยมีฐานะเป็นเมืองหน้าด่านสำคัญในการสงครามมาโดยตลอด
โดยเหตุที่ตัวเมืองตั้งอยู่บนฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา
แสงอาทิตย์ในยามเช้าส่องเข้าหน้าเมืองตลอดเวลา จึงถูกเรียกว่า
"เมืองชอนตะวัน" แต่ภายหลังได้เปลี่ยนชื่อเป็น
"นครสวรรค์" นอกจากนี้ยังมีชื่อที่รู้จักกันแพร่หลายอีกชื่อหนึ่ง
คือ ปากน้ำโพ ซึ่งสันนิษฐานว่า อาจมาจากคำว่า ปากน้ำโผล่
เพราะพ่อค้าที่ล่องเรือแพจากลำน้ำปิง วัง ยม น่าน
ทางเหนือจะมาโผล่ที่ต้นแม่น้ำเจ้าพระยาจังหวัดนครสวรรค์
หรือ เป็นเพราะมีต้นโพธิ์ใหญ่อยู่ตรงปากแม่น้ำ จึงตั้งชื่อตามต้นโพธิ์ว่าปากน้ำโพก็ได้
ในสมัยรัชกาลที่ 5 ได้ทรงจัดตั้งมณฑลนครสวรรค์ โดยรวมเอาหัวเมืองทางแม่น้ำเจ้าพระยาตอนเหนือ
ถึงแม่น้ำปิงเข้าไว้ด้วยกัน 8 เมือง คือ ชัยนาท สรรคบุรี
มโนรมย์ อุทัยธานี พยุหะคีรี นครสวรรค์ กำแพงเพชร
และ ตาก ภายหลังเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นระบอบประชาธิปไตย
พ.ศ. 2475 นครสวรรค์จึงมีฐานะเป็นจังหวัดหนึ่งของประเทศ
จังหวัดนครสวรรค์มีพื้นที่
9597.7 ตารางกิโลเมตร ภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่มริมฝั่งแม่น้ำ
มีป่าไม้อยู่ทางทิศตะวันตกและทิศตะวันออก แบ่งการปกครองออกเป็น
12 อำเภอ และ 1 กิ่งอำเภอ คือ อำเภอเมืองนครสวรรค์
อำเภอลาดยาว อำเภอตาคลี อำเภอชุมแสง อำเภอบรรพตพิสัย
อำเภอท่าตะโก อำเภอ พยุหะคีรี อำเภอไพศาล อำเภอหนองบัว
อำเภอตากฟ้า อำเภอโกรกพระ อำเภอเก้าเลี้ยวและ กิ่งอำเภอแม่วงก์
ทิศเหนือ ติดต่อกับ จังหวัดกำแพงเพชร และ พิจิตร
ทิศใต้ ติดต่อกับ จังหวัดอุทัยธานี สิงห์บุรี ชัยนาท
ลพบุรี
ทิศตะวันตก ติดต่อกับ จังหวัดตาก และ อุทัยธานี
ทิศตะวันนออก ติดต่อกับ จังหวัดเพชรบูรณ์
กระยาสารท
ผลิตภัณฑ์จาก หมู่12 ต.หนองกลับ อ.หนองบัว ส่วนผสมในกระยาสารทได้มาจากวัตถุดิบที่ปลูกกันเองในพื้นที่
เช่น งา ถั่ว โทร. 0 9566 0177
กุนเชียง
มีชื่อทั้งกุนเชียงหมู และกุนเชียงไก่ มีร้านขายอยู่ถนนจุฬามณี
ขนมเปี๊ยะนมสด
เป็นขนมที่มีชื่อของจังหวัดนครสวรรค์ ร้านขายขนมเปี๊ยะนมสด
อยู่บริเวณถนนสวรรค์วิถีมีหลายร้าน
ข้าวซ้อมมือหอมมะลิ
สินค้าจาก ต.ธารทหาร อ.หนองบัว เป็นข้าวที่ปลูกโดยใช้ปุ๋ยชีวภาพ
จึงไม่มีสารตกค้าง ได้คุณค่าทางโภชนาการครบถ้วน
หนองบัวเป็นพื้นที่ลาดเอียง ดินและน้ำมีความสมดุลกัน
ทำให้ข้าวที่ปลูกมีคุณภาพพิเศษ เมล็ดข้าแก่งหุงขึ้นหม้อ
โทร. 0 6148 0996
เครื่องจักสาน
เครื่องใช้ในครัวเรือน ของที่ระลึก เครื่องประดับตกแต่งมีอยู่บริเวณ
บ้านกลางแดด ตำบลกลางแดด อำเภอเมือง จังหวัดนครสวรรค์
เครื่องปั้นดินเผาบ้านมอญ
หมู่บ้านมอญ หมู่ 1 ตำบลบ้านแก่ง อำเภอเมืองนครสวรรค์
ได้สืบทอดการปั้นเครื่องปั้นดินเผามากว่า 100 ปี
สินค้าเป็นภาชนะ โอ่ง กระถาง ของประดับตกแต่งบ้านและสวน
และของที่ระลึก เป็นหมู่บ้านโอทอปเพื่อการท่องเที่ยวของจังหวัดนครสวรรค์
การเดินทางใช้เส้นทางนครสวรรค์-พิษณุโลก 2 กิโลเมตร
สี่แยกที่สอง แยกซ้ายมือไปทางบ้านแก่งอีก 10 กิโลเมตร
รายละเอียดเพิ่มเติมติดต่อพัฒนาชุมชนจังหวัดนครสวรรค์
โทร.0 5622 1966
งานประเพณีแห่เจ้าพ่อ-เจ้าแม่ปากน้ำโพ
เป็นงานประเพณีดั้งเดิมที่สืบทอดมาตั้งแต่สมัยบรรพบุรุษ
ของชาวไทยเชื้อสายจีนซึ่งอาศัยอยู่ในเมืองนครสวรรค์
จัดขึ้นเป็นประจำทุกปีในช่วงเทศกาลตรุษจีน (ประมาณเดือนกุมภาพันธ์)
ในงานจะมีการแห่มังกรเอ็งกอพะ มีขบวนนางฟ้า เจ้าแม่กวนอิม
ล่อโก้ว และการแสดงอื่นๆ แห่ไปตามถนนสายสำคัญในเขตเทศบาลเมือง
การแห่มังกรทองที่จังหวัดนครสวรรค์มีชื่อเสียงมากในด้านความสวยงาม
และการแสดงที่ตื่นเต้นเร้าใจในแต่ละปีจะมีนักท่องเที่ยวนิยมมาเที่ยวชมเป็นจำนวนมาก
ประเพณีการแข่งเรือยาวชิงถ้วยพระราชทานฯ
ในช่วงเทศกาลออกพรรษา บริเวณลำน้ำเจ้าพระยาหน้าศาลากลางจังหวัดนครสวรรค์
จะมีงานปิดทองไหว้พระ วัดที่มีแม่น้ำไหลผ่านหรือวัดใกล้เคียงแม่น้ำ
จะมีประเพณีการแข่งเรือยาว เป็นการแสดงออกถึงความสามัคคี
และความสามารถของฝีพาย ที่นำเรือยาวของตนเข้าแข่งขัน
