ติดต่อ-สอบถามเกี่ยวกับเรารับทำวีซ่าโปรแกรมทัวร์ต่างประเทศโปรแกรมทัวร์ในประเทศ

ประเพณีบุญหลวง
และการละเล่นผีตาโขน

     ผีตามคน ผีตาขน ผีขน ผีตาโม่ เหล่านี้คือคำที่เป็นที่มาของ "ผีตาโขน" งานประเพณีท้องถิ่นที่มีอย่างยาวนาน สืบทอดมาจากอาณาจักรล้านช้างหลวงพระบาง และถือเป็นส่วนหนึ่งของ "งานบุญหลวง" ที่จัดขึ้นเป็นงานใหญ่ประจำปี ด้วยการรวมงานบุญพระเวส (งานเดือนสี่) และงานบุญบั้งไฟ (งานเดือนหก) เข้าไว้ด้วยกัน ลักษณะเด่นของผีตาโขน อ.ด่านซ้าย จ.เลย คือ ส่วนหัวที่ทำจาก "หวด" หรือภาชนะที่ใช้นึ่งข้าวเหนียว ซึ่งเป็นการผสมผสานของความเป็นพื้นบ้านไว้กับงานบุญงานประเพณี

ผีตาโขน

ผีตาโขน

     การละเล่นผีตาโขน เป็นส่วนหนึ่งของการจัด งานบุญหลวง หรือที่เรียกว่า บุญผะเหวด โดยจะตรงกับช่วงเดือน 7 (ทางจันทรคติ) ที่มานั้นไม่ชัดเจน แต่กล่าวกันว่าเป็นประเพณีที่ใกล้เคียง กับการบูชาบรรพบุรุษของอาณาจักรล้านช้างหลวงพระบาง (ในอดีตแนวเขตแดน ด่านซ้าย เชียงคาน และหล่มเก่า เป็นส่วนหนึ่งในการปกครองของอาณาจักรล้านช้างร่มขาวหลวงพระบาง) ในอีกที่มาหนึ่ง ว่ากันว่า การละเล่นผีตาโขน เกิดขึ้นเมื่อพระเวสสันดรและพระนางมัทรีเดินทางออกจากป่ากลับเมือง บรรดาผีป่าทั้งหลายต่างอาลัยต่อการเดินทางจากไปของทั้งคู่ จึงพากันแฝงตัวกับชาวบ้านเพื่อทำการส่งเสด็จ จึงมีคำเรียกว่า "ผีตามคน" และอาจเพี้ยนกลายมาเป็น ผีตาโขน ในภายหลัง

     เครื่องแต่งกายของผีตาโขน ประกอบด้วยส่วนหัวหรือที่เรียกว่าหน้ากากนั้น ทำด้วย "หวด" หรือภาชนะที่ใช้นึ่งข้าวเหนียว ซึ่งเป็นส่วนด้านบนดูคล้ายหมวก ส่วนหน้านั้นทำจากโคนก้านมะพร้าว นำมาตัดปาดให้เป็นรูปหน้ากากและเจาะช่องตา จมูกนั้นทำจากไม้เนื้ออ่อน แกะให้เป็นรูปทรงต่าง ๆ ตามแต่จินตนาการของผู้สร้างสรรค์ โดยทำเป็นลักษณะยาวแหลมคล้ายงวงช้าง ส่วนเขานั้นทำจากปลีมะพร้าวแห้ง โดยนำส่วนประกอบต่าง ๆ มาเย็บติดเข้าไว้ด้วยกัน และทาสีสันวาดลวดลายไปบนด้านหน้าของหน้ากากนั้น ๆ หลังจากนั้นจะเย็บเศษผ้าติดไว้บริเวณด้านบน(หลัง) เพื่อให้คลุมส่วนคอของผู้ใส่ไปจนถึงไหล่

     ด้านเสื้อผ้าหรือเครื่องแต่งกายนั้น เป็นชุดที่ทำจากเศษผ้านำมาเย็บติดกัน และมี "หมากกะแหล่ง" หรือกระดิ่ง (คล้ายกับที่แขวนคอโค, กระบือ) แขวนผูกไว้บริเวณเอว เพื่อให้เกิดเสียงดังเป็นจังหวะเวลาเดิน และส่ายสะโพก

     ส่วนประกอบสุดท้าย คือ ดาบหรือง้าว ที่จะทำจากไม้เนื้ออ่อน

     ผีตาโขนจะมีอยู่สองชนิด คือ ผีตาโขนใหญ่ ทำจากไม้ไผ่สานขนาดใหญ่กว่าคนประมาณ 2 เท่า โดยจะมีเพียง 2 ตัว ชาย 1 หญิง 1 ซึ่งมีเครื่องเพศติดไว้ที่ตัวหุ่นอย่างชัดเจน ผีตาโขนใหญ่จัดทำได้ด้วยการรับอนุญาตจากผีหรือเจ้าก่อนเท่านั้น โดยผู้ที่ได้รับหน้าที่ต้องทำทุกปีหรือทำติดต่อกันอย่างน้อย 3 ปี อีกชนิดหนึ่งก็คือ ผีตาโขนเล็ก ซึ่งมีจำนวนมากมาย ไม่ว่าใคร ๆ ก็สามารถแต่งกายเป็นผีตาโขนเล็กเข้าร่วมงานได้

     งานประเพณีบุญหลวงและการละเล่นผีตาโขน จะแบ่งเป็น 3 วัน เริ่มด้วยพิธีเบิกพระอุปคุต โดยการเดินขบวนของคณะแสนจากวัดโพนชัยไปยังริมฝั่งแม่น้ำหมัน เพื่ออัญเชิญพระอุปคุต (ก้อนหินสีขาว) จากแม่น้ำหมัน เพื่อนำมาปราบมารให้ราบคาบ โดยเริ่มกันในเวลาประมาณ 03.00 น. จากนั้นจะมีพิธีบายศรีสู่ขวัญเจ้าพ่อกวนและแม่นางเทียม แห่ไปยังวัดโพนชัย เมื่อเวลาสายประมาณ 9.30 น. ขบวนผีตาโขนจึงเริ่มออกมาเซิ้งและแห่แหนกันไปยังวัดโพนชัย

     วันที่สอง จะเป็นงานพิธีแห่พระเวสสันดรเข้าเมือง โดยเริ่มในเวลาประมาณ 15.00 น. ซึ่งในขบวนจะประกอบไปด้วย พระพุทธรูป 1 องค์ พระสงฆ์ 4 รูป นั่งบนแคร่หาม ตามขบวนด้วยเจ้าพ่อกวนที่นั่งอยู่บนกระบอกบั้งไฟ ท้ายขบวนเป็นเจ้าแม่นางเทียม และบรรดาชาวบ้าน เหล่าผีตาโขนน้อย เดินตามไปรอบเมือง เมื่อตะวันใกล้ลับฟ้า บรรดาเหล่าผีตาโขนจะถอดเครื่องแต่งกายทั้งหมดนำไปทิ้งในแม่น้ำหมัน ตามความเชื่อดั้งเดิม การสวมใส่ชุดผีตาโขนเพื่อเป็นการเล่นถวายเจ้านายและการสะเดาะเคราะห์แก้บน ดังนั้น ควรนำชุดเหล่านั้นไปลอยน้ำ เพื่อให้เรื่องราวความทุกข์ไหลไปกับสายน้ำ และในยามค่ำก็จะมีการเทศน์พระมาลัยหมื่นพระมาลัยแสน

     วันสุดท้ายของงาน จะไม่มีการละเล่นผีตาโขน (เนื่องจากได้ลอยชุดไปในแม่น้ำหมันแล้ว) วันสุดท้ายคือการจัดเทศน์มหาชาติ 13 กัณฑ์ (ประมาณ 04.00 น.) ที่บริเวณวัดโพนชัย หลังจากนั้นเป็นการทำบุญตักบาตรร่วมกันของชาวบ้าน พร้อมกับทำพิธีสะเดาะเคราะห์บ้านเมือง

     งานประเพณีบุญหลวงและการละเล่นผีตาโขน ถือเป็นงานที่แสดงออกถึงศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้านอันดีงามที่เป็นเอกลักษณ์ของอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย


บริษัท ช้างน้อย ฮอลิเดย์ จำกัด

23/328   ซ.นวมินทร์ 68   คลองกุ่ม   บึงกุ่ม    กทม.  10240
โทรศัพท์ 02 056 7499 E-mail :
changnoi-holiday@hotmail.com Facebook :
ChangnoiHoliday
Copyright © 2552 Changnoi Holiday Co., Ltd. All rights reserved. Powered by Lakkai Cyber

ริการจัดนำเที่ยว ทั้งในและต่างประเทศ ทุกที่ ที่คุณอยากไป ในราคาที่คุณกำหนดได้
ทัวร์ตะรุเตา ทัวร์ลาวใต้ ทัวร์หลวงพระบาง ทัวร์อินเดีย ทัวร์ฮานอย ทัวร์ทีลอซู ทัวร์สิบสองปันนา ทัวร์เยอรมัน ทัวร์ยี่เป็ง ทัวร์น่าน ทัวร์กระบี่ ทัวร์สิมิลัน ทัวร์สเปน ทัวร์กุ้ยหลิน ทัวร์จางเจียเจี้ย ทัวร์ฝรั่งเศส ทัวร์อังกฤษ ทัวร์ฮังการี ทัวร์จิ่วจ้ายโกว ทัวร์ซีอาน ทัวร์ไต้หวัน ทัวร์ฮอกไกโด ทัวร์ทุ่งดอกบัวตอง รับทำวีซ่า ทัวร์ภูกระดึง ทัวร์ลี่เจียง รับทำวีซ่าจีน รับทำวีซ่าพม่า ทัวร์อิตาลี ทัวร์สวิส ทัวร์เวียดนาม